LJUDSKO PRAVO NA VODU

Kvalitativne značajke

• Opći karakter knjige: stručna
• Stil pisanja: čitanje zahtijeva koncentraciju, stručan
• Slikovni materijal: malo, Slike
• Podrška lakoj primjeni: upute, savjeti, primjeri, obrada poslovnih slučajeva
• Značaj na tržištu: spoj znanja i iskustva, uobičajen, korisna specijalistima
• Prvenstveni čitatelji: profesori, pravnici, studenti
• Opseg bibliografije: opsežan

Iz predgovora, riječ autorice:

 

Komunalnu djelatnost opskrbe vodom za piće i sanitarne potrebe uvijek sam smatrala najvažnijom od svih komunalnih djelatnosti – ona je doista ta najvažnija za svakodnevni život građana i gospodarstvo jer bez vode život nije moguć. Istraživanjem dostupne literature u Republici Hrvatskoj zaključila sam kako postoji bogata literatura u području tehničkih znanosti o upravljanu vodama i vodnim uslugama, ali da pravni obuhvat društvenih odnosa u vezi s opskrbom vodom za piće i sanitarne potrebe u pravnoj literaturi nije dovoljno zastupljen.

Knjiga nije namijenjena samo pravnicima, već i svim osobama kojima pravo nije struka, a koje se žele upoznati s pravnim uređenjem značajnog pitanja dostupnosti vode za piće i sanitarne potrebe u suvremenom svijetu, pitanjem koje je u aktualnom vremenu svakome toliko značajno da zaslužuje temeljitu analizu i konkretne odgovore.

 

 

 

Iz sadržaja:

 

PREDGOVOR .................................................................................................7

RIJEČ O DJELU ..............................................................................................9

I. DIO

OSNOVNE ZNAČAJKE VODE U PRIRODNOM OKOLIŠU I

KORIŠTENJE ZAHVAĆENE VODE

1.1. OSNOVE I CILJ ISTRAŽIVANJA ........................................................23

1.2. OSNOVNE ZNAČAJKE VODE U PRIRODNOM OKOLIŠU I

KORIŠTENJE ZAHVAĆENE VODE ZA ZADOVOLJAVANJE

LJUDSKIH POTREBA ..........................................................................30

1.2.1. Vodni resursi na Zemlji..............................................................30

1.2.2. Pravni status vodnih resursa ......................................................33

1.2.3. Namjena vode zahvaćene iz okoliša ..........................................35

1.2.4. Opskrba vodom za piće i sanitarne potrebe ..............................39

1.3. ZAKLJUČNO RAZMATRANJE ...........................................................44

II. DIO

PRAVNO UREĐENJE DRUŠTVENIH ODNOSA OPSKRBE VODOM

ZA PIĆE I SANITARNE POTREBE U POVIJESTI I PROMJENE NA

PRIJELAZU IZ 20. st. U 21. st.

2.1. POVIJESNI RAZVOJ OPSKRBE VODOM ZA PIĆE I

SANITARNE POTREBE .......................................................................45

2.1.1. Opskrba vodom za piće i sanitarne potrebe u prvim

ljudskim zajednicama.................................................................46

2.1.2. Zakon žeđi u pustinjskim zajednicama .....................................49

2.1.3. Uloga opskrbe vodom u teritorijalizaciji ljudskih zajednica ....51

2.1.4. Opskrba vodom za piće i sanitarne potrebe u europskim
antičkim civilizacijama ..............................................................52
2.1.4.1. Opskrba vodom za piće i sanitarne potrebe u
antičkoj Grčkoj ..............................................................52
2.1.4.2. Opskrba vodom za piće i sanitarne potrebe u
antičkom Rimu..............................................................55
2.1.4.2.1. Distribucija vode prema namjeni i
skrb o vodnim građevinama ........................57
2.1.4.2.2. Pravna mišljenja Senata o upravljanju
opskrbom vode za piće ................................59
2.1.4.2.3. Zakon o zaštiti akvedukta............................60
2.1.4.2.4. Značaj rimskog vodnog prava......................62
2.1.5. Opskrba vodom za piće i sanitarne potrebe u srednjem
vijeku...........................................................................................62
2.1.5.1. Gradsko komunalno statutarno pravo..........................63
2.1.6. Vodne usluge u 19. st. i 20. st. ...................................................67
2.1.6.1. Izum hidrauličnog (tlačnog) vodovoda i
sanitarnih uređaja .........................................................67
2.1.6.2. Zaštita javnog zdravlja..................................................69
2.1.4.3. Područje Hrvatske i prinosi razvoju vodnog prava .....70
2.2. UZROCI I POSLJEDICE GLOBALNE KRIZE VODE NA
PRIJELAZU IZ 20. st. U 21. st. ............................................................72
2.2.1. Klimatske promjene, rast svjetskog stanovništva i
urbanizacija.................................................................................75
2.2.2. Efekti privatizacije upravljanja vodnim uslugama....................78
2.2.2.1. Zastupljenost privatnih isporučitelja u
upravljanju vodnim uslugama......................................79
2.2.2.2. Osobitosti proizvodnog procesa vodnih usluga ..........84
2.2.2.3. Specifičnost strukture cijene vodnih usluga ...............86
2.2.2.4. Prirodni monopol na tržištu vodnih usluga ................89
2.2.2.5. Djelotvornost privatnih isporučitelja i kvaliteta
vodnih usluga................................................................92
2.2.3. Posljedice globalne krize vode...................................................96
2.2.3.1. Načela upravljanja vodnim uslugama........................101
2.3. NOVI GLOBALNI SOCIJALNI POKRET ZA LJUDSKO PRAVO
NA VODU ...........................................................................................104

2.3.1. Ciljevi novoga globalnog socijalnog pokreta za ljudsko

pravo na vodu ...........................................................................108

2.3.2. Sudionici novoga globalnog socijalnog pokreta za

ljudsko pravo na vodu..............................................................113

2.3.3. Metode djelovanja novoga globalnog socijalnog pokreta

za ljudsko pravo na vodu .........................................................120

2.3.3.1. Građanske inicijative u svijetu i Europi.....................120

A) Građanske inicijative u svijetu..............................120

B) Građanske inicijative u Europi ..............................122

2.2.3.2. Pokretanje sudskih postupaka i zastupanje

interesa građana i javnog interesa ..............................128

2.2.3.3. Prijedlozi za sklapanje međunarodnog ugovora o

ljudskom pravu na vodu.............................................130

2.4. ZAKLJUČNO RAZMATRANJE .........................................................133

III. DIO

TEORIJSKE OSNOVE, NORMATIVNI SADRŽAJ I PRAVNI IZVORI

LJUDSKOG PRAVA NA VODU

3.1. TEORIJSKE OSNOVE LJUDSKOG PRAVA NA VODU ....................137

3.1.1. Ljudsko pravo na vodu kao osnova autonomije pojedinca

i zaštite kolektivnih dobara......................................................137

3.1.2. Nova ljudska prava ...................................................................143

3.1.2.1. Ustavne reforme – dopuna popisa ustavnih prava....147

3.1.2.2. Ljudsko pravo na vodu kao novo ljudsko pravo........152

3.1.3. Ljudsko pravo na vodu kao prirodno pravo ............................152

3.1.4. Ljudsko pravo na vodu kao osnova ljudskoga dostojanstva ...155

3.1.5. Ljudsko pravo na vodu kao pretpostavka zadovoljavanja

ljudskih potreba........................................................................158

3.1.6. Klasifikacija ljudskog prava na vodu .......................................160

3.2. NORMATIVNI SADRŽAJ LJUDSKOG PRAVA NA VODU .............161

3.2.1. Namjena i količine vode...........................................................162

3.2.2. Odnos ljudskog prava na vodu za piće i ljudskog prava

na sanitarije...............................................................................165

3.2.3. Slobode i ovlasti pojedinca i obveze država............................169

3.2.3.1. Koncept minimalne jezgre ljudskog prava na

vodu i temeljnih neposrednih obveza država............170

3.2.3.1.1. Minimalna jezgra ljudskog prava

na vodu.......................................................170

A) Raspoloživost vode za piće i

sanitarne potrebe ..................................171

B) Kvaliteta vode za piće i sanitarne

potrebe ..................................................174

C) Dostupnost vode za piće i

sanitarne potrebe ..................................175

3.2.3.1.2. Temeljne i neposredne obveze država ......180

3.2.3.2. Obveze država za postupno potpuno ostvarenje

ljudskog prava na vodu...............................................182

3.2.3.2.1. Obveza poštovanja ljudskog prava ............183

3.2.3.2.2. Obveza zaštite ljudskog prava na vodu .....183

3.2.3.2.3. Obveza stvaranja uvjeta za ostvarenje

ljudskog prava na vodu..............................186

3.2.3.2.4. Primjerene mjere za potpunu

realizaciju ljudskog prava na vodu............187

A) Strategije i akcijski programi................187

B) Zakonodavni okvir ...............................188

C) Standardi kvalitete vode ......................189

D) Ekonomska dostupnost vode ...............189

E) Sudjelovanje javnosti ...........................190

F) Monitoring ............................................191

G) Međunarodne obveze ...........................191

3.2.3.3. Povrede ljudskog prava na vodu ................................192

3.3. PRAVNI IZVORI LJUDSKOG PRAVA NA VODU ............................194

3.3.1. Normativna interpretacija ljudskog prava na vodu.................196

3.3.1.1. Ljudsko pravo na vodu kao ljudsko pravo

izvedeno iz drugih ljudskih prava .............................197

3.3.1.2. Središnji značaj ljudskog prava na vodu za

ostvarenje drugih ljudskih prava................................201

3.3.1.3. Prethodno prepoznavanje ljudskog prava na vodu ...204

3.3.2. Međunarodni i regionalni ugovori o ljudskim pravima..........204

3.3.3. Međunarodni humanitarni ugovori i pravila za

postupanje s osobama lišenim slobode....................................214

3.3.4. Pravila trgovačkog prava ..........................................................218

3.3.5. Međunarodne deklaracije i planovi o okolišu i razvoju .........219

3.3.6. Rezolucije tijela i agencija Ujedinjenih naroda .......................226

3.3.7. Sudska praksa i pravna mišljenja kvazisudskih tijela.............234

3.3.7.1. Ljudsko pravo na vodu i ljudsko pravo na život .......238

3.2.7.2. Ljudsko pravo na vodu i zabrana mučenja i

nečovječnog ili ponižavajućeg postupanja

ili kazne.......................................................................241

3.3.7.3. Ljudsko pravo na vodu i ljudsko pravo na

privatnost, obiteljski život i dom ...............................246

3.3.7.4. Ljudsko pravo na vodu i ljudsko pravo na

zdrav/čist okoliš..........................................................249

3.3.7.5. Ljudsko pravo na vodu i ljudsko pravo na

odgovarajući životni standard (stanovanje)...............254

3.3.7.6. Ljudsko pravo na vodu i ljudsko pravo na

uživanje najvišeg mogućeg standarda fizičkog i

psihičkog zdravlja.......................................................255

3.3.7.7. Ljudsko pravo na vodu i ljudsko pravo na

odgovarajuće uvjete rada ............................................259

3.3.7.8. Ljudsko pravo na vodu i ljudsko pravo na odgoj

i obrazovanje ...............................................................260

3.3.7.9. Ljudsko pravo na vodu i ljudsko pravo na

vlasništvo ....................................................................262

3.3.7.10.Ljudsko pravo na vodu i ljudsko pravo na

sudjelovanje u kulturnom životu ...............................263

3.4. ZAKLJUČNO RAZMATRANJE .........................................................265

IV. DIO

IMPLEMENTACIJA LJUDSKOG PRAVA NA VODU U PRAVNIM

SUSTAVIMA I IMPLIKACIJE KONSTITUCIONALIZACIJE

4.1. LJUDSKO PRAVO NA VODU U NACIONALNIM PRAVNIM

SUSTAVIMA DRŽAVA U SVIJETU ..................................................269

4.2. LJUDSKO PRAVO NA VODU U EU ..................................................276

4.2.1. Zaštita vodnih resursa kao dio zajedničke politike zaštite

okoliša EU .................................................................................276

4.2.1.1. Temeljni akti o zaštiti vodnih resursa........................276

4.2.1.2. Direktive o zaštiti voda...............................................279

4.2.1.3. Nadzor implementacije obveza ..................................281

4.2.2. Ljudsko pravo na vodu i politika ljudskih prava EU ..............282

4.2.3.1. Koncept usluga od općeg interesa..............................289

4.2.3.2. Usluge od općeg interesa i zaštita potrošača .............290

A) Instrumenti zaštite potrošača ................................290

B) Usluge od općeg gospodarskog interesa................293

1) Koncept univerzalne usluge..............................295

2) Pravni status ugroženog kupca .........................297

4.2.3.3. Usluge od općeg gospodarskog interesa kao

komponenta europskog građanstva i zajedničke

vrijednosti europskog socijalnog modela...................298

4.2.3.4. Načelo priznavanja i poštovanja pristupa

uslugama od općeg gospodarskog interesa ................301

4.2.3.5. Načelo priznavanja i poštovanja pristupa

vodnim uslugama........................................................304

4.2.3. Stajalište Europskog parlamenta o ljudskom pravu

na vodu......................................................................................308

4.2.4. Zaključak...................................................................................312

4.3. LJUDSKO PRAVO NA VODU U DRŽAVAMA ČLANICAMA EU ...312

4.3.1. Ljudsko pravo na vodu u Saveznoj Republici Njemačkoj.......312

4.3.3.1. Temeljni zakon Savezne Republike Njemačke..........312

4.3.1.2. Djelokrug upravljanja vodnim uslugama...................315

4.3.1.3. Ugovori o opskrbi........................................................316

4.3.1.4. Ustavnosudska i sudska praksa..................................316

4.3.1.5. Zaključak.....................................................................318

4.3.2. Ljudsko pravo na vodu u Francuskoj Republici......................319

4.3.2.1. Zakonski okvir ............................................................319

4.3.2.2. Ustavnosudska i sudska praksa..................................320

4.3.2.3. Zaključak.....................................................................324

4.3.3. Ljudsko pravo na vodu u Kraljevini Belgiji.............................325

4.3.3.1. Djelokrug upravljanja vodnim uslugama...................325

4.3.3.2. Ustavnosudska i sudska praksa..................................326

4.3.3.3. Prijedlog za konstitucionalizaciju ljudskog

prava na vodu..............................................................327

4.3.3.4. Zaključak.....................................................................329

4.3.4. Ljudsko pravo na vodu u Republici Italiji ...............................329

4.3.4.1. Djelokrug upravljanja vodnim uslugama...................329

4.3.4.2. Ustavnosudska i sudska praksa..................................330

4.3.4.3. Zakon o obveznoj privatizacije vodnih usluga..........333

4.3.4.4. Prijedlozi za konstitucionalizaciju ljudskog

prava na vodu..............................................................335

4.3.4.5. Zaključak.....................................................................338

4.3.5. Ljudsko pravo na vodu u Republici Sloveniji .........................339

4.3.5.1. Djelokrug upravljanja vodnim uslugama...................339

4.3.5.2. Ustavnosudska praksa ................................................339

4.3.5.3. Prijedlog za konstitucionalizaciju ljudskog

prava na vodu..............................................................341

4.3.5.4. Konstitucionalizacija ljudskog prava na vodu...........345

4.3.5.5. Zaključak.....................................................................347

4.4. IMPLIKACIJE KONSTITUCIONALIZACIJE LJUDSKOG

PRAVA NA VODU .............................................................................347

4.4.1. Konstitucionalizacija ljudskog prava na vodu i

aktualizacija načela vladavine prava .......................................347

4.4.1.1. Ljudsko pravo na vodu i načelo zakonitosti

(pravnosti) ...................................................................354

4.4.1.2. Ljudsko pravo na vodu i načelo pravne

sigurnosti i legitimnih očekivanja..............................359

4.4.1.3. Ljudsko pravo na vodu i zabrana arbitrarnog

postupanja...................................................................363

4.4.1.4. Ljudsko pravo na vodu i pristup pravdi pred

neovisnim i nepristranim sudovima, uključujući

sudski nadzor upravnih akata ....................................364

4.4.1.5. Ljudsko pravo na vodu i obveza poštovanja

ljudskih prava .............................................................367

4.4.1.6. Ljudsko pravo na vodu i zabrana diskriminacije ......367

A) Formalna i materijalna jednakost..........................367

B) Pozitivne mjere protiv diskriminacije u

opskrbi vodom za piće i sanitarne potrebe ...........369

4.4.2. Ljudsko pravo na vodu i ograničenje poduzetničke i

tržišne slobode..........................................................................372

4.4.2.1. Mjera ograničenja poduzetničke i tržišne

slobode u upravljanju vodnim .............................

uslugama .....................................................................372

A) Javni isporučitelji ..................................................372

B) Ograničenje obavljanja vodnih usluga

privatnim isporučiteljima .....................................374

C) Zaključak ...............................................................378

4.4.2.2. Vertikalni i horizontalni test razmjernosti.................378

4.4.2.3. Zaključak.....................................................................383

4.5. LJUDSKO PRAVO NA VODU U PRAVNOM SUSTAVU

REPUBLIKE HRVATSKE ...................................................................384

4.5.1. Derivacija ljudskog prava na vodu iz drugih ustavnih prava .387

4.5.2. Pravni status voda u prirodi i priorizacija vodnih resursa .....388

4.5.3. Pravno uređenje mjere ograničenja, odnosno obustave

isporuke vodnih usluga............................................................389

4.5.3.1. Mjera ograničenja, odnosno obustave isporuke

vodnih usluga kao tehničko pitanje isporuke

vodnih usluga..............................................................390

4.5.3.2. Primjena mjere ograničenja, odnosno obustave

isporuke vodnih usluga i zaštita potrošača................394

4.5.3.3. Primjena mjere ograničenja, odnosno obustave

isporuke vodnih usluga i zaštita socijalno

ugroženih građana.......................................................394

4.5.3.4. Ustavnosudska i sudska praksa..................................395

4.5.4. Ograničenje poduzetničke i tržišne slobode u upravljanju

vodnim uslugama u Republici Hrvatskoj ................................403

4.5.5. Prijedlog za konstitucionalizaciju ljudskog prava na

vodu u Republici Hrvatskoj......................................................406

4.6. ZAKLJUČNO RAZMATRANJE .........................................................410

V. DIO

ZAKLJUČAK

5. ZAKLJUČAK ........................................................................................413

SAŽETAK ..................................................................................................421

SUMMARY ................................................................................................431

PRILOG 1. Kratice u tekstu ......................................................................445

PRILOG 2. Popis citiranih sudskih odluka...............................................447

PRILOG 3. Popis slika................................................................................455

LITERATURA ...........................................................................................457

ŽIVOTOPIS AUTORICE ..........................................................................479

JAVNO OBJAVLJENI RADOVI AUTORICE ............................................481

STVARNO KAZALO .................................................................................485

 

 

 

• < Prethodna knjiga
• Slijedeća knjiga >

• Ostale knjige u području Društveno odgovorno poslovanje & održivi razvoj